Werkkapitaal: van operationale optimalisatie naar strategische wendbaarheid

Werkkapitaal wordt vaak gezien als een operationeel thema: sneller innen, later betalen, voorraden verlagen. In de praktijk blijkt echter dat organisaties die structureel waarde creëren met werkkapitaal, het benaderen als strategisch stuurinstrument. Zeker in een dynamische omgeving met rentevolatiliteit, geopolitieke onzekerheid en groeiambities is voorspelbaarheid van de cashpositie net zo belangrijk als de hoogte van de cashpositie.

Waarom werkkapitaal opnieuw op de CFO-agenda staat

De aandacht voor werkkapitaal is niet alleen een gevolg van rente- of marktschommelingen. Het is ook een reactie op structurele ontwikkelingen: organisaties houden vaker extra voorraden aan vanwege verstoringsrisico’s in de supply chain, de vraag is volatieler geworden en groei vraagt om voorfinanciering. Tegelijk worden kapitaal- en liquiditeitskosten expliciet zichtbaar: geld vast in voorraad of debiteuren betekent direct minder ruimte voor investeringen of strategische flexibiliteit.

Van KPI’s naar inzicht

Traditioneel sturen organisaties op DSO, DPO en DIO, vaak op totaalniveau. Dat geeft een overzicht, maar zegt weinig over waar knelpunten daadwerkelijk zitten. Het is juist waardevol om te begrijpen welke klanten, producten of leveranciers de grootste impact hebben op werkkapitaal. Zo kunnen beslissingen veel gerichter worden genomen: bijvoorbeeld het aanpassen van betaalvoorwaarden bij strategische klanten, het herstructureren van voorraadbuffers bij producten met lage omloopsnelheid of het differentiëren van leverancierscondities op basis van risico en strategische waarde.

Finance als regisseur

Werkkapitaalmanagement is geen excuus voor controle, maar een kans voor finance om te regisseren en inzichtelijk te maken wat beslissingen betekenen voor cashflow en bedrijfsresultaat. Door scenario’s te simuleren — wat gebeurt er bij vertraging in betaling of levering, of bij een tijdelijke stijging van voorraden — kan finance beter adviseren en sturen. Dit gaat verder dan rapportages achteraf; het maakt werkkapitaal voorspelbaar en helpt de organisatie wendbaar te blijven.

Conclusie

Werkkapitaal is geen los stuurgetal, maar een (of misschien wel het) fundament onder groei, risicobeheersing en strategische flexibiliteit. CFO’s en controllers spelen hierbij een sleutelrol: niet door harder te sturen op cijfers, maar door inzicht en samenhang te brengen tussen cash, operationele keuzes en strategische beslissingen. Op die manier wordt werkkapitaal een instrument voor wendbaarheid in plaats van een operationeel aandachtspunt.